donderdag 17 december 2015

Reactie op de Parijse documentaire van Jasper Coremans (vertoond op 15/12/2015)



De vertoning van de Parijse documentaire van de hand van Jasper Coremans was zondermeer een geweldige afsluiter van het eerste semester van het college ‘Academische en Filosofische Vaardigheden'.
Aansluitend op onze groeps-presentatieopdrachten met als onderwerp de Parijse terreuraanslagen van 13 november 2015, maakte Jasper twee weken later ter plekke in Parijs een unieke en geweldige reportage aan de hand van interviews met plaatselijke jongeren over de sfeer na deze aanslagen. Dat hij een nog ruwe versie voorstelde vond ik absoluut geen bezwaar. Hierdoor kreeg het eerder een nog realistischer elan.
In het eerste gedeelte van de documentaire interviewde Jasper op een professionele manier jongeren van allerlei origine. Hij stelde vragen op bekende openbare plaatsen die actueel waren binnen de gegeven omstandigheden na de terreuraanslagen. Wat mij opviel was dat de meesten onder hen de oorlogsreactie van de Franse president Hollande niet echt afkeurden maar dat ze ook wel de hele situatie te complex vonden om er een uitgesproken mening op te kunnen na houden. Persoonlijk vind ik dit een gevaarlijke reactie om dat deze houding van de normaal reagerende burger gemakkelijk kan misbruikt worden door massa-manipulators met minder goede bedoelingen. Ik onderschrijf ook Jaspers’ standpunt die hij gaf tijdens het debat na de vertoning dat geweld counteren met geweld niet de juiste oplossing is.
Groot was het contrast van het interview met de Russische Alexeij. Waar de vorige interviews plaatsvonden op bekende Parijse openbare plaatsen, was ditmaal de begraafplaats van Père-Lachaise het grimmige decor om vragen te stellen. Het gaf een dramatische wending aan heel de reportage en zorgde voor een goedgevonden contrast met de voorgaande publieke sfeer.
De geïnterviewde Rus Alexeij, de gefrustreerde outlaw spuwde als het ware zijn gal uit. Later ging het interview verder in zijn illegale verblijfplaats. Deze man bleek goed op de hoogte van allerlei belangrijke politieke en sociale feiten van nu en uit het verleden. Feiten die misschien waar zijn of niet, dat moeten we in het midden laten, maar wel gebeurtenissen die de basis vormen voor deze man zijn duidelijke ongenoegen in de maatschappij. Dit is het type dat duidelijk niet tot de ons bekende ‘normale’ massa behoort. Ik vond het zeer vreemd dat er medestudenten in ons publiek waren die tot lachen overgingen bij sommige fragmenten van dit interview. Deze publieksreacties wijzen er volgens mij op dat het nu juist deze houding is die zo fnuikend is voor de psyche van de ‘overbodigen’ (onze docent Herbert De Vriese haalde terecht de term ‘de overbodigen’ aan tijdens het debat achteraf).Deze overbodigen worden niet ernstig genomen, ze worden weggeduwd en ze worden liefst zo snel mogelijk uit het geheugen gebannen. Deze outlaws zijn kwaad op de wereld doordat ze op één of andere manier het deksel op de neus hebben gekregen, deze buitengeslotenen hebben geen vaste grond meer onder de voeten. Ik ben zelf van mening dat er een grote verscheidenheid van bevolking is binnen deze ‘overbodigen’ en de kans bestaat dat er ook al heel wat mensen met één been er mee in staan (zelfs mensen zoals U en ik). 
Grote delen van onze bevolking zijn misnoegd en zij vinden dat het zo niet verder kan op economisch, sociaal en politiek vlak. In een bepaalde groep vinden we nu onder andere jongere mensen die rijp zijn voor extreme reacties met als doel zich te willen verheffen uit deze grimmige situatie. IS is volgens mij ook ontstaan is uit frustrerende situaties en ze werkt dan ook als een magneet op deze jongeren. Ze vinden binnen IS terug een vorm van samenhorigheid, ze vinden er terug een doel met directe resultaten en hun agressie is nu ventileerbaar. Dat ik Alexeij ook tot deze mensen reken wil nog niet zeggen dat ik hem een IS strijder zie worden, nee hij is misnoegd met de regels die gangbaar zijn in de huidige maatschappij.
Er groeit volgens mij een tegengeneratie die het absoluut anders wil aanpakken en dat vind ik persoonlijk zeer positief. Waar er vroeger vooral sprake was van de generatiekloof met zijn conflicten tussen ouderen en jongeren, is er nu een grote misnoegdheid onder allerlei leefdtijden in de massa tegenover de politiek, de economie en hun maatregelen. Op één of andere manier zal er in onze chaotische leefwereld een bladzijde moeten omgedraaid worden en dit in ieders belang en voor ieders welzijn en ik heb een positief gevoel dat er op het huidige moment al een kladversie geschreven wordt voor een nieuwe bladzijde.

Verder wil ik Jasper bedanken voor zijn geslaagd initatief dat mij meer bewoog dan de meeste mediaverslagen van heden ten dage en ook wil ik Herbert De Vriese danken om deze vertoning mogelijk te hebben gemaakt!
-     




vrijdag 4 december 2015

Een bericht waarin de kracht van literatuur nog steeds een verschil kan maken ...

   Het boek “Wat vanaf het begin der tijden verborgen was …” geschreven en uitgebracht in 1978 door René Girard in samenwerking met Jean-Michel Oughourlian en Guy Lefort (beiden Franse psychiaters) heb ik met veel interesse uitgelezen.
   Het 508 bladzijden tellende werk is ingedeeld in drie boeken:
-       Boek 1: Fundamentele Antroplogie, waarin er in vijf hoofdstukken dieper wordt ingegaan op het ontstaan van het zondebokmechanisme als fundament van het religiueze aangevuld met een onderzoek naar de mythen, rituelen en het onstaan van culturen.
-       Boek 2:Niet-sacrificiële interpretatie van de evangelie-tekst, bestaande uit vier hoofdstukken, waarin de bijbelse geschriften vanuit Girard’s gezichtspunt worden uitgelegd en dit op een heel andere en volgens mij ook aannemelijkere manier.
-       Boek 3: Interdividuele Psychologie, bestaande uit vijf hoofdstukken, waarin hetgeen in de vorige twee boeken uitgelegd was nu toegepast wordt op de psychologie van het individu.
-       Er volgt dan nog een conclusie hoofdstuk, waarin ik een zin citeer: …ben ik geneigd te concluderen, dat kritisch denken altijd neerkomt op een poging tot zelfrechtvaardiging, en dat men er afstand van moet doen omdat het de mensen alleen maar tegen elkaar opzet … en misschien willen we zelfs het denken wel helemaal afschaffen… (Girard 1990, 501)

René Girard
Aansluitend op deze zin geeft Girard hier bondig weer dat men zonder rekening te houden met een ander zijn positie in de gemeenschap, men altijd een spanning veld doet onstaan die uitmondt in een geweldvolle reactie. Maar er is hierin ook een weerspiegeling te vinden van de inhoud van het gehele boek, namelijk dat ons eeuwig verlangen naar iets dat ook aldoor naar een ander verlangt er een mechanisme in gang wordt zet van rivaliteit, met waarachtige en psychologishe conflicten tot gevolg. De hypothese van de schrijver zegt dat de oplossing moet gezocht worden in het ‘oorspronkelijke’ woord van Jezus. Deze man uit Nazareth heeft ons een levenswijze voorgesteld die men uiteindelijk zonder dat men het besefte in de wind heeft geslagen. Uit pure gewoonte heeft men deze man met zijn vreemde opvattingen dan maar als een zondebok aan het kruis genageld.
Jezus in de evangeliën en in casu God in het Oude Testament,  hebben door de vondst van Girard’s visie steeds gepleit voor geweldloosheid en meermaals verzocht om te stoppen met offers uit te voeren. Volgens de auteur is de enige uitweg ofwel een totaalvernietiging ofwel het uiteindelijke besef dat we allen één zijn en met zijn allen een vreedzamere manier van leven moeten leiden, hetgeen in de ‘oorspronkelijke’ Bijbel te vinden is.

Het boek heeft mijn idee over het christelijke geloof en over de religieuze filosofie zo danig verrijkt dat ik het ten zeerste kan aanbevelen aan één ieder die geïnteresseerd is in deze vakken.

Bibliografie:
Girard, René. Wat van het begin der tijden verborgen was… Vertaling door J. Kleisen . . et al. Kapellen: Uitgeverij Pelckmans, 1990.